Nəşriyyat Etikası

Nəşriyyat Etikası Bəyannaməsi

NDU Scientific Journal COPE (Committee on Publication Ethics - Nəşriyyat Etikası Komitəsi) tərəfindən müəyyən edilmiş qaydalara və beynəlxalq standartlara tam riayət edir. Müəlliflər, rəyçilər və redaktorlar nəşr prosesində yüksək etik standartlara əməl etməlidirlər.

1. Müəlliflik Kriteriyaları

Məqalədə müəllif kimi yalnız tədqiqatın planlaşdırılmasında, icrasında, analizində və ya mətnin yazılmasında bilavasitə **əhəmiyyətli töhfə** vermiş şəxslər göstərilməlidir. Digər kiçik töhfələr (məsələn, texniki dəstək, maliyyələşdirmə) yalnız "Təşəkkür" (Acknowledgement) bölməsində qeyd oluna bilər. Hədiyyə müəlliflik (guest/gift authorship) qəti şəkildə qadağandır.

2. Plagiarizm Siyasəti

Jurnala təqdim olunan bütün məqalələr resenziyadan əvvəl mütləq şəkildə **Turnitin** və ya **iThenticate** proqram təminatları vasitəsilə yoxlanılır. İstinadlar xaric, bənzərlik indeksi **15%-dən yuxarı** olan əlyazmalar rədd edilir və rəyə göndərilmir. Başqasının ideyalarını, mətni və ya şəkillərini istinad vermədən istifadə etmək plagiat hesab olunur.

3. Duplikasiya və İkili Nəşr Qadağası

Müəlliflər eyni vaxtda eyni əlyazmanı birdən çox jurnala təqdim edə bilməzlər (duplicate submission). Həmçinin, daha əvvəl başqa jurnalda nəşr edilmiş və ya eyni məlumatlara əsaslanan yazının yenidən təqdim edilməsi qadağandır.

4. Məlumatların Uydurulması və Saxtalaşdırılması

Tədqiqat datalarının uydurulması (fabrication - olmayan datanı uydurmaq) və ya saxtalaşdırılması (falsification - mövcud datanı nəticəyə uyğun olaraq dəyişdirmək) elmi cinayət hesab olunur. Şübhəli hallarda redaksiya heyəti müəlliflərdən ilkin xam materialları (raw data) tələb etmək hüququna malikdir.

5. Maraq Toqquşması (Conflict of Interest)

• Müəlliflər: Məqalədə tədqiqatı təsir edə biləcək hər hansı maliyyə, şəxsi və ya təşkilati maraq toqquşmasını bəyan etməlidirlər.
• Rəyçilər: Maraq toqquşması olan (məsələn, müəlliflərlə eyni kafedrada işləyən və ya ortaq layihəsi olan) məqalələrə rəy verməkdən imtina etməlidirlər.
• Redaktorlar: Hər hansı müəllif ile maraq toqquşması olduqda, həmin məqalənin idarə edilməsini digər redaksiya üzvlərinə həvalə etməlidirlər.

6. Korreksiya və Retraction Siyasəti

Əgər nəşrdən sonra məqalədə ciddi elmi xəta aşkar olunarsa, redaksiya müəlliflərlə birlikdə **Korreksiya (Erratum)** nəşr edir. Plagiat, elmi saxtakarlıq və ya etik pozuntular sübut olunduqda isə məqalə **Geri Çağırılır (Retraction)**, saytdan silinmir, lakin üzərinə "RETRACTED" möhürü vurularaq elan edilir.

7. İnsan və Heyvan İştirakı Olan Tədqiqatlar

İnsanlar və ya heyvanlar üzərində aparılan bütün tədqiqatlar üçün müvafiq **Etik Komitə İcazəsi (Ethical Approval)** alınmalı və bu barədə məqalənin metodologiya bölməsində məlumat qeyd olunmalıdır. İştirakçıların yazılı razılığı (informed consent) mütləqdir.

8. Generativ Süni İntellekt (AI) İstifadəsi

Generativ AI alətlərindən (məsələn, ChatGPT, Copilot) yalnız mətnin üslubi redaktəsi üçün köməkçi vasitə kimi istifadə oluna bilər. Süni intellekt məqalənin müəllifi kimi göstərilə bilməz və elmi nəsecələrinin yazılmasında bilavasitə istifadə olunubsa, bu, məqalədə açıq şəkildə bəyan edilməlidir.

9. Şikayət Proseduru

Nəşriyyat etikası ilə bağlı hər hansı şikayət və ya pozuntu şübhəsi olduqda, şikayətçi şəxs sübutlarla birlikdə Baş Redaktora (jurnal@ndu.edu.az) yaza bilər. Şikayətlər COPE axın şemalarına (flowcharts) uyğun olaraq gizli şəkildə araşdırılır.

10. Məlumatların Əlçatanlığı Siyasəti (Data Availability Policy)

Jurnalımız şəffaflığı və elmi tədqiqatların təkrarlana bilməsini dəstəkləyir. Tədqiqat nəticələrinin əsasını təşkil edən bütün xam məlumatlar (raw data) və kodlar aşağıdakı prinsiplər çərçivəsində əlçatan olmalıdır:

• Müəlliflər məqalə təqdim edərkən verilənlərin əlçatanlığı barədə bəyanat (Data Availability Statement) təqdim etməlidirlər.
• Məlumatların Zenodo, Figshare, Dryad və ya digər ictimai repozitoriyalarda DOI ilə yerləşdirilməsi tövsiyə olunur.
• Məxfi və ya şəxsi məlumatların qorunması səbəbindən paylaşıla bilməyən verilənlər üçün əsaslandırılmış istisnalar göstərilməlidir.